» Kapliczki | Kapliczka na Hrabie w Rajskiem

Murowana kapliczka w Rajskiem wzniesiona została w XIX wieku na wzgórzu zwanym Hrab (Grab). Dziś to jedna z nielicznych pamiątek po dawnej wsi, nie licząć resztek wysadzonej w powietrze w roku 1980 cerkwi oraz przycerkiewnego cmentarza.

Kapliczka na Hrabie, stan na czerwiec 2010
foto: P. Szechyński

Kapliczka owa, pierwotnie zwana kapliczką na Hrabie dziś często nazywana jest również kapliczką na Skale, aczkolwiek żadnej skały tu nie ma - jedynie urwisko stromo opadające do wód solińskiego jeziora.

Nie postawiono jej tu przypadkowo, na odludziu - przed zalaniem zbiornika dzisiejsza Zatoka Rajskie stanowiła część wsi a w dole, poniżej kapliczki płynął San oraz biegła droga do Chrewtu a docelowo aż do Soliny, najpierw mijając kapliczkę. Dziś drogi nie ma - zalały ją wody jeziora, nie licząc fragmentu obok kaplicy.

Dokładna data jej powstania ani nazwisko fundatora nie są znane. Wzniesiono ją z łamanego kamienia i nakryto gontowym dachem zwieńczonym makowiczką z krzyżem. Posiadała drzwi i okna, była otynkowana na biało.

Kapliczka na Hrabie - wnętrze, stan na czerwiec 2010. Rozebrana jesienią 2010, zostanie zrekonstruowana.
foto: P. Szechyński

Po wysiedleniu mieszkańców Rajskiego, zniszczeniu zabudowy i częściowemu zalaniu wsi kaplica zaczęła popadać w ruinę i stan ten trwa do dziś. Podobno jeszcze w latach 60 była otynkowana, końcem XXw., były też jeszcze resztki więźby dachowej.

Dziś to całkowita ruina, na którą składają się wyłącznie gołe mury. Jest w bardzo złym stanie i grozi zawaleniem, gdyż jedna ze ścian przechyliła się już bardzo mocno. Są plany jej odremontowania lub rekonstrukcji, jeśli stanie się to dość szybko, być może obiekt uda się uratować.

Aktualizacja 2011: W roku 2010 stara kapliczka została rozebrana, gdyż stan techniczny nie pozwalał na uratowanie pierwotnej budowli. Nowa została postawiona z zachowaniem pierwotnego wyglądu na miejscu poprzedniej. Prace rozpoczęły się w maju 2011 i jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem do końca roku powinna zostać ukończona. Prace przeprowadziło Stowarzyszenie "Magurycz" przy współpracy części mieszkańców Rajskiego. Jak mówi Szymon Modrzejewski ze Stow. Magurycz - rozbiórki resztek murów kaplicy oraz nowy fundament wedle naszych wskazań, wykonało Stowarzyszenie Rajska Dolina oraz kilku wolontariuszy osób z okolicy, ze środków własnych. - Społeczną rekonstrukcję (wierną) murów kaplicy przeprowadził Magurycz (pracowało 25 wolontariuszy na przełomie IV i V 2011 oraz w VI 2011) przy fizycznej i logistycznej pomocy Stow. Rajska Dolina i przyjaciół - ze środków własnych (w tym dotacja z Urzędu Gminy i darowizny) oraz Magurycza (narzędzia) i przyjaciół. Daszek wykonało Stow. Rajska Dolina - bez udziału Magurycza.

Aby dojść do kaplicy należy minąć zabudowania Rajskiego i kierować się drogą w prawo w kierunku półwyspu. Po minięciu opuszczonych stajni, ukaże się droga polna zmierzająca do jego końca - kapliczka znajduje się przy tej drodze, za zakrętem.

P. Szechyński

literatura:
Cerkwie w Bieszczadach, S. Kryciński, Pruszków 1995,
Wokół bieszczadzkich zalewów, A. Potocki, Krosno 2001,
Szymon Modrzejewski - rozmowa.

Kapliczka na Hrabie w Rajskiem, stan na rok 2010
foto: P. Szechyński

Kapliczka na Hrabie, stan na rok 2010
foto: P. Szechyński

Szymon Modrzejewski ze Stowarzyszenia "Magurycz" podczas rekonstrukcji kapliczki
foto: D. Czechowicz

Prace przy rekonstrukcji kapliczki
foto: D. Czechowicz

Rekonstrukcja kapliczki, wiosna 2011
foto: D. Czechowicz