Rezerwat przyrody "Przełom Osławy pod Duszatynem" utworzony został w roku 2000 na powierzchni 322,45ha. Obejmuje on m.in. meandrowy odcinek rzeki Osławy - zwany Łokciem. Osława opływa w tym miejscu niewielkie wzgórze Łokieć (515m n.p.m) zataczając na odcinku ok. 1,8km łuk przypominający swym kształtem omegę. Ciekawostką jest fakt, że do pełnego zamknięcia omegi brakuje zaledwie sto parę metrów.

Przełom Osławy pod Duszatynem.
Fragment mapy wyd. Compass

Teren ten przylega bezpośrednio do szlaku czerwonego na odcinku Prełuki - Duszatyn, może zatem stanowić urozmaicenie tej trasy, lub raczej będzie mógł, gdyż obecnie obowiązuje tam zakaz wstępu (Ust. o Ochronie Przyrody) - niewykluczone, że w przyszłości powstanie w rezerwacie znakowana ścieżka. Przy niskim stanie wody można pokusić się o obejście całego rezerwatu rzeką, liczne kamienie i głazy pozwalają zrobic to "suchą nogą". Jest to jednak wariant dla miłośników przyrody, zainteresowanych jej obserwacją - z trasy nie ma żadnych widoków. Mniej więcej w połowie drogi jest jeden głębszy "dołek". Warto jednak pokusić się o zejście do mostu kolejki wąskotorowej - jednego z najwyższych i najdłuższych w Bieszczadach (50m długości), który znajduje się zaledwie 200m od drogi, latem jest jednak z niej niewidoczny. Całość oparta jest na jednym żelbetonowym łuku.

Należy w tym miejscu dodać, że z drogi przy osuwisku był jeszcze kilkanaście lat temu doskonały widok na znajdujący się w dole odcinek Osławy oraz wkomponowany w to most wąskotorówki i fragment Łokcia. Widok ten był niejednokrotnie uważany za jeden z najciekawszych w tej części Bieszczadów, zdobił przewodniki i widokówki. Obecnie z drogi praktycznie nie ma widoku - teren zarósł młodymi drzewkami i krzewami, miejscami są jedynie prześwity. By coś zobaczyć należałoby wyjść kawałek na osuwisko, jednak może to być niebezpieczne - jest ono czynne i w każdej chwili mogą posypać się kamienie. Poniżej - dla porównania - stan na lipiec 2006 oraz lipiec 1991 a więc w piętnastoletnim odstępie czasu (przepraszamy za jakość starych zdjęć).

Rok 1991. Pierwsze zdjęcie wykonane z osuwiska, widać, że przy drodze nie ma żadnych drzew. Drugie z mostu kolejki, droga jest mniej więcej w połowie wysokości osuwiska
foto: Justyna Szechyńska

Rok 2006. Porośnięte dziś osuwisko, po lewej widoczne krzewy, które "zabrały" widok. Na drugiej fotce osuwisko z mostu wąskotorówki
foto: P. Szechyński

Jak dojść

Na moście kolejki...
foto: P. Szechyński

Idąc od Prełuk w kierunku Duszatyna napotykamy spore osuwisko po lewej stronie drogi. Tuż po jego minięciu, po prawej stronie widoczne jest wyraźne trawiaste "pobocze" i zagłębiająca się od niego w kierunku lasu ścieżka. Po skręcie schodzimy kilkadziesiąt metrów łagodnym zejściem, mając po prawej strome 20-30 metrowe zbocze u którego podstaw płynie Osława. Po chwili ścieżka opada stromo w dół (po opadach mogą być problemy ze schodzeniem - ślisko).

Schodzimy i już po 2 minutach ukazuje się pionowe, kamieniste zbocze a przed nim tory wąskotorówki. Tory w okresie letnim są całkowicie zarośnięte, ledwie widoczne. Należy teraz skręcić w prawo i po 20 metrach osiąga się most. Warto uważać na przerdzewiałe barierki.

... i pod mostem.
foto: P. Szechyński

Z mostu ładny widok na Osławę w obu kierunkach oraz osuwisko, które zostawiliśmy przed chwilą. Most jest w coraz gorszym stanie - przestrzegamy przed opieraniem się o poręcze. Bezproblemowo można również zejść pod most i obejrzeć go z odległości kilkudzisięciu metrów z osuwiskiem w tle - ciekawy widok. Powrót do drogi tą samą ścieżką.

Zainteresowani przejściem całego przełomu, ruszaja natomiast w górę rzeki (jak już wyżej wspomniano - nie będzie to jednak legalne). Po 300 metrach osiągamy wyspę - Osława rozwidla się by po kolejnych 100 metrach płynąć znów jednym ciekiem. Po prawej stronie większy, bardziej rwący nurt, natomiast po lewej stronie wysepki niewielkie "dołki" z niemal stojącą, ciemnozieloną wodą w której bez trudu można dostrzec pływające ryby. Idąc dalej zataczamy coraz większy łuk, po chwili kolejne dołki oraz ciekawe osuwisko po prawej stronie. Las od strony Łokcia niemal na płaskim terenie, mocno zarośniętym bujną roślinnością. U brzegów arcyciekawe "rzeźby" na odsłoniętych, żywych korzeniach nadbrzeżnych drzew, uformowane przez wartki nurt Osławy. Liczne nory i zagłębienia świadczą o tym, że miejsca te mają wielu mieszkańców.

Jeden z "dołków"
foto: P. Szechyński

Niemal na "wierzchołku" omegi, tuż nad wodą znajduje się ukryta w koronie drzewa ambona, która może stanowić dobre miejsce dla obserwatorów przyrody. Idąc nadal łukiem osiągamy kolejny - największy "dołek". W upalne dni wystarczający aby dla ochłody przepłynać parę metrów. Wychodzimy na długa prostą i po kolejncych kilkuset metrach osiągamy drogę, którą opuściliśmy koło osuwiska. Poznać ją po słupach i drutach telefonicznych, gdyż jest słabo widoczna z rzeki. Stromą i zarośniętą skarpą można wyjść na drogę. Osuwisko od którego zaczynaliśmy "rzeczny spacer" znajduje się za zakrętem, zaledwie 100m za nami.

Czas przejścia: ok. 1h.

Na zdjęciach: przełom Osławy pod Duszatynem.

Więcej zdjęć: » przełom Osławy - galeria

tekst oraz zdjęcia: Piotr Szechyński

Przełom osławy pod Duszatynem - most wąskotorówki
foto: P. Szechyński

Przełom osławy pod Duszatynem
foto: P. Szechyński