Terka położona jest nad Solinką, przy drodze Dołżyca k.Cisnej - Bukowiec, u podnóży Tołsty (749m n.p.m) i Połomy (776m n.p.m). Obecnie wieś o rolniczym-wypoczynkowym charakterze. Powstaje tu coraz więcej pensjonatów i domków wypoczynkowych oferujących noclegi.

Terka - dzwonnica parawanowa z XIXw.
foto: P. Szechyński

Jest jedną z najstarszych wsi założonych przez ród Balów z Hoczwi. Lokowana była na prawie wołoskim przed 1463r. jako "Tharnka", czyli tarnina. Rok 1489 przynosi także wzmiankę, iż na położonym w okolicy wzgórzu noszącym do dziś nazwę Monaster (565m n.p.m) w XV - XVIIIw. istniał prawosławny klasztor Bazylianów.

W roku 1780 klasztoru już nie było, natomiast jeszcze w okresie międzywojennym stała w jego miejscu murowana kapliczka. Terka miała wówczas drewnianą, wybudowaną kosztem miejscowych parochów w roku 1771 lub 1781, trójdzielną cerkiew pw. św. Proroka Ilii nakrytą trzema ośmiopolowymi kopułami - jedną z najpiękniejszych w Bieszczadach. Natomiast pierwsza wzmiankowana cerkiew w tej wsi stała na terenie monasteru.

Terka, miejsce po cerkwi.
foto: P. Szechyński

Na miejscu cerkwi drewnianej w 1911 roku wzniesiono murowaną cerkiew parafialną, która spłonęła po trzech latach - w roku 1914. Odnowiona został w 1922, ostatecznie rozebrano ją w latach 50 XXw. Zachowała się czytelna podmurówka oraz murowana dzwonnica parawanowa, dwuarkadowa z XIXw. Jeden z dzwonów zawieszony jest obecnie na przykościelnej dzwonnicy.

Liczba wiernych wynosiła: w roku 1890 - 248, w 1918 - 468 a w roku 1938 - 506.

W 1848r. odbył się tutaj uroczysty "pogrzeb" pańszczyzny, polegajacy na zakopaniu księgi powinności wobec dworu przed zagrodą gospodarza, na którego przypadła kolej odrabiania pańszczyzny w dniu jej zniesienia. Miejsce to upamiętniono krzyżem, który zachował się do dzisiaj.

Terka, miejsce po cerkwi.
foto: P. Szechyński

W 1880r. wieś liczyła 55 domów i 365 mieszkańców, a posiadłość dworska była własnością Walerii Polman-Daniłowicz. W 1900r. był tu czynny urząd pocztowy, a liczba mieszkańców wzrosła do 425. Po 10 latach w 1910r. było już w terce 495 mieszkańców, a jako współwłaściciel wsi występuje Z. Wesołowski.

Po I wojnie światowej, walkach polsko-ukraińskich 1919r. i wojnie bolszewickiej w 1921r. wieś posiadała 77 domów i 460 mieszkańców. Ta liczba zabudowań utrzymała się aż do 1937r. W latach 1930 - 1932 wybudowano tutaj kościół filialny pw. Matki Boskiej Różańcowej z uwagi na konflikt wyznaniowy podsycany przez miejscowego parocha.

Terka, zbiorowa symboliczna mogiła.
foto: P. Szechyński

Z przeszłością Terki wiążę się tragiczny i długo ukrywany epizod. 9 lipca 1946r. sotnia UPA uprowadziła i zamordowała trzech polskich mieszkańców wsi. W odwecie jednostka WOP stacjonująca w Wołkowyi spaliła żywcem 33 mieszkańców wsi obrzucając granatami dom (pod Berdyciem), w którym zgromadzono zakładników. Symboliczna mogiła pomordowanych, znajdująca się na cmentarzu w pobliżu podmurówki po zburzonej na początku lat pięćdziesiątych cerkwi, upamiętnia to wydarzenie. Więcej na ten temat: » Zbrodnie Wojska Polskiego na osobach cywilnych - mord w Terce

W 1947r. wysiedlono kilka rodzin w okolice Stargardu Szczecińskiego. W 1970r. Terka liczyła 152 mieszkańców, w roku 1978 - 172, w 1988 - 189, w 2001r. - 188. Jest to o połowę mniej niż w roku 1900.

Do dziś we wsi przetrwało kilkanaście drewnianych chałup. Jest to jedna z tych nielicznych miejscowości w wyższej części Bieszczadów, które w jakimś stopniu zachowały dawny rolniczy charakter. Przy moście na Solince żeliwny słupek z godłem Rzeczpospolitej Polskiej i datą 1927, służący kiedyś jako geodezyjny punkt wysokości do pomiaru poziomu wody.

Zobacz także: » Terka - noclegi

Bibiografia:

S. Orłowski, "Doliną Sanu i Solinki z Leska na Słowację. Trasa rowerowa.",
S. Kryciński, "Cerkwie w Bieszczadach", Pruszków 1995.