» Cmentarze i cerkwiska | Lutowiska

Cmentarz greckokatolicki w Lutowiskach znajduje się tuż przy drodze, po jej lewej stronie, wjeżdżając do Lutowisk od strony Smolnika. Obok biegnie szlak zielony do Chaty Socjologa na Orycie oraz droga do Posady Dolnej.

Cmentarz greckokatolicki w Lutowiskach.
foto: J. Milczanowska

Cmentarz ten do II wojny światowej był wykorzystywany przez katolików wszystkich obrządków, ponieważ cmentarz rzymskokatolicki został założony w latach 20 XX wieku i znajduje się za kościołem. Pochodzenie cmentarza greckokatolickiego datuje się na przełom XVIII i XIX wieku. Położony był w sąsiedztwie cerkwi, która została rozebrana w roku 1980 (po uprzednim przekazaniu jej parafii rzymskokatolickiej) a z materiałów po rozbiórce zbudowano kościół w Dwerniku. Cerkiew ta była bliźniczo podobna do cerkwi znajdującej się w Bystrem k. Czarnej. Kilka ikon z cerkwi w Lutowiskach znajduje się obecnie w cerkwi w Rabem, można je obejrzeć tu: » cerkiew w Rabem - ikony z Lutowisk

Na cmentarzu w Lutowiskach zachowało się kilkanaście nagrobków w różnym stanie. Był on porządkowany w roku 1988 podczas obozu zorganizowanego przez Społeczną Komisję Opieki nad Zabytkami Sztuki Cerkiewnej. Inskrypcje na nagrobkach są zarówno w języku polskim jak i ukraińskim. Poniżej kilka najciekwszych i najlepiej zachowanych nagrobków:

Epitafium (w tłumaczeniu):
Tu spoczywa Stefan Pietjach, gospodarz z Żurawina
5.XII.1873 † 6.XI.1925.

Epitafium: Zofia z Jakimowiczów Giebułtowiczowa w 29 roku życia swego przeniosła się dnia 22 stycznia 1862 do wieczności. Mąż i synowie prozą o modlitwę.

Wykonany z czerwonego piaskowca nagrobek miejscowego dziekana i parocha Josyfa Koteckiego, za którego kadencji wybudowano ostatnią cerkiew w Lutowiskach w 1898 roku oraz jego żony:

Epitafium (w tłumaczeniu):
Drogim rodzicom Josyfowi Koteckiemu dziekanowi i parochowi w Lutowiskach
1849 † 9.2.1919
Filipinie z Nimcjewych Koteckiej
1862 † 17.6.1919.
Na wieczna pamiątkę.

Zdjęcie na porcelanie na nagrobku Tadzia Dulęby zwieńczonym krzyżem przepasanym wiązanką kwiatów:

Epitafium:
Tadzio janek Dulęba, ur. dnia 4 maja 1901, zm. dnia 6 czerwca 1906.

Duży krzyż z żeliwną tabliczką na której znajduje się inskrypcja:

Epitafium:
Antoni Rokoszak, Posterunkowy Policji Państwa w Lutowiskach
ur. 4.2.1894 † 2.5.1920.
Padł jako ofiara przemytników.

Więcej zdjęć cmentarza w Lutowiskach w galerii: » Dawne cmentarze, cerkwiska

Poza pokazanymi powyżej grobami znajdują się tu jeszcze m.in.
- piaskowcowe cokoły pozbawione krzyży,
- piaskowcowy nagrobek bez inskrypcji zwieńczony krzyżem z postacią Chrystusa,
- płyta nagrobna z inskrypcją: Tu spoczywa Joanna Jerzowa wdowa po kapitanie, 10.5.1855 - 27.8.1925,
- nagrobek z żeliwnym krzyżem z inskrypcją: Ukochanej matce Gabryeli Rybotyckiej zmarłej 12 lutego 1896 w 73 roku życia. Wdzięczny syn,
- nagrobek ze zniszczonym krzyżem: Sofia Emilia Kotecka, 2.7.1893 † 26.2.1894.

opracowanie: Piotr Szechyński
zdjęcia: J. Milczanowska

Literatura:

Bieszczady, Słownik Historyczno-Krajoznawczy, cz.1, Gmina Lutowiska. UG - Warszawa 1995,
Cerkwie w Bieszczadach - Stanisław Kryciński, Warszawa 1991.