» Cerkwie drewniane | Cerkiew w Jałowem

Cerkiew parafialna w Jałowem z 1903 roku, pw. św. Mikołaja, to druga z kolei w tej wsi cerkiew drewniana. Poprzednia, wzniesiona została w roku 1803.

Jałowe - cerkiew.
foto: Paweł Olejnik

Po 1951r. przez krótki czas użytkowana była przez osadników jako kościół rzymskokatolicki, co doprowadziło do zamknięcia jej przez władze aż do 1971r. W 1970 r mieszkańcy przeszli wokół zaplombowanej cerkwi z cudownym obrazem Matki Bożej Bieszczadzkiej z Jasienia, za co spotkały ich szykany władz administracji państwowej. Od roku 1971 pełni funkcję kościoła rzymskokatolickiego pw. Wniebowzięcia Matki Bożej.

Cerkiew ma budowę zrębową, orientowaną, podbitą gontem, trójdzielną. Prezbiterium zamknięte prostą ścianą z okulusem (okrągłe okienko), od północy przylega do niego zakrystia. Nawa wyższa i szersza - przylega do niej niższy babiniec wraz z przedsionkiem. Trzy części cerkwi są nakryte osobnymi dachami kalenicowymi zwieńczonymi wieżyczkami z krzyżami. Wokół budowli daszek okapowy osłaniający dolne partie zrębu. W nawie sklepienie segmentowe.

Jałowe - wnętrze cerkwi.
foto: Paweł Olejnik

W ołtarzu głównym obecnie obraz Wniebowzięcia Matki Bożej, po prawej ikona z Archaniołem Michałem, po lewej wizerunek Matki Bożej Częstochowskiej. Na północnej ścianie prezbiterium obraz Chrystusa Błogosławiącego z wyobrażeniem rodziny fundatora. W środku pozostały fragmenty (ramy) ikonostasu z 1902r. - resztki tego co nie zostało rozkradzione i zdewastowane w latach 60.

Cerkiew położona na wzgórzu, wśród kwitnących wiosną i latem łąk, sprawia fantastyczne wrażenie. Nagrobki na przyległym cmentarzu poddano renowacji w 1993r. przez Nieformalną Grupę Kamieniarzy "Magurycz".

Na przedłużeniu budynku znajduje się dzwonnica parawanowa, zbudowana z czerwonej cegły oraz kilka nagrobków z początku XXw. Krążą przekazy iż po wojnie mieściła się tutaj kwatera polowa UPA z ziemiankami i podziemnymi lochami.

Jałowe, dzwonnica-brama.
foto: Paweł Olejnik

Liczba wiernych:

• 1890r. - 92
• 1918r. - 312
• 1938r. - 423

Nieopodal cerkwi znajduje się również ruina dworskiej kaplicy rzymskokatolickiej z kryptą. Niewykluczone, że jest to kaplica grobowa Anny Nowosielskiej, do której należał majątek Jałowe. Kaplica powstała ok. 1882r. Nie jest wiadomym dokładnie czy ktoś jest tam pochowany, gdyż księgi parafialne, które zostały wywiezione w 1939r. przed wojskami sowieckimi przez ówczesnego proboszcza ks. Kolanko spłonęły.

Więcej zdjęć: » Cerkiew w Jałowem - zdjęcia

Literatura:

St. Kryciński: Cerkwie w Bieszczadach, Warszawa 1995,
M. i A. Michniewscy, M. Duda: Cerkwie drewniane Karpat - Polska i Słowacja, Pruszków 2003.