Wieś Serednie Małe, leży u stóp Otrytu od południa, oraz Wańka Działu od strony wschodniej. Aby tam dojść należy od Polany iść drogą (2,5km). Przy pierwszych zabudowaniach Chrewtu będzie tablica: Stadnina Serednie - 2,5km.

Serednie Małe - dom.
foto: Szymon Pulcyn

Wioska jest najmniejszą miejscowością w Bieszczadach*, obecnie zamieszkuje ją tylko jedna rodzina, ktora prowadzi hodowlę koni huculskich w systemie tabunowym bezstajennym. Jest to ośrodek hodowli zachowawczej, uczestniczący w programie hodowlanym ochrony zasobów genetycznych koni huculskich. Przyjezdnym gospodarze proponują zakwaterowanie w drewnianej bacówce zwanej Kuźnią z kuchnią i kominkem opalanymi drewnem, spanie na materacach w sali ogólnej (trzeba mieć własne śpiwory), prysznice i umywalki w osobnym budynku. Warunki tu co prawda niewyszukane ale atmosfera wyjątkowa i niepowtarzalna pozwalająca na odpoczynek od wielkomiejskiego zgiełku. Jazdy pod okiem doświadczonego instruktora prowadzone są na oklep co daje doskonały kontakt z koniem. Ośrodek jest afiliowanym przy PTTK , można tu zdobyć popularną odznakę jeździedzką oraz zaliczyć część bieszczadzkiego szlaku konnego.

Z historii Seredniego - po raz pierwszy Serednie Małe wymieniane jest w 1580 roku w dziale dóbr należących do Kmitów jako wieś na prawie wołoskim. Serednie po ukraińsku znaczy "średnie", a dodatek "małe" wziął się stąd, że istniała już wieś o nazwie Serednie (obecnie Serednie Wielkie, między Kalnicą a Tarnawą Górną). Pomiędzy 1910 a 1921 rokiem ziemie należące do dworu zostały rozparcelowane, a ziemię wykupili dawni jej współwłaściciele. Serednie Małe było zaściankiem polskiej szlachty zagrodowej. Mieszkało tu ok. 10 szlacheckich rodzin o nazwiskach min.: Jastrzębscy, Cichońscy, Kowalscy, Michalscy, Radwańscy, Wiśniowscy, Kwiatkowscy, Skowrońscy i Domańscy. W 1921r. we wsi było 36 domów, gdzie mieszkało 240 osób, w tym: 89 wyznania rzymskokatolickiego, 144 wyznania grekokatolickiego oraz 7 wyznania mojżeszowego. W czasie spisu podało narodowość polską 100 osób, rusińską 140 osób. W 1944r. 8 osób z rodzin: Cichonskich, Kwiatkowskich, Jastrzębskich i Michalskich zginęła z rąk banderowców.

Konie.
foto: Szymon Pulcyn

Serednie, historia najnowsza - Witek kupił tu ziemię w 1991. Przez dwa lata nocował w namiocie a zimę spędzał z końmi na Krywem i w Polanie . Wtedy był wspólnikiem Staszka Myślińskiego z Polany. Od 1992 prowadzone są tu obozy jeździeckie. W 1993r. stanęła bacówka dla gości zwana kuźnią (projekt oryginalnej kuźni pochodził ze zbiorów archiwalnych skansenu w Sanoku). Kuźnia stanęła w rekordowym tempie trzech dni. Obecny dom budowany był za to trzy lata, od wiosny 1995r. Witek na stałe przebywa w Serednim z końmi. Dom został poświęcony w 1996r przez ks.J.Talika. Wśród licznych gości byli praktykanci z Poznania i Warszawy.

Po roku jedna z praktykantek została w Serednim na stałe a ten sam proboszcz pobłogosławił jej małżeństwo z Witkiem. W 1998r. urodził się Miłosz a w 2000 Nina. Zaczęli prowadzic całodzienne wyżywienie dla gości latem, zbudowali ziemną piwnicę, nadbudowaną domkiem dla gości. Powstała wolnostojaca łazienka dla gości z prysznicami i umywalkami z ciepła wodą uzyskiwaną dzieki energii słonecznej. Mieli panele elektryczne i agregat prądotwórczy oraz małą lodówkę na gaz.

Rok ubiegły (2003) to wielkie święto dla mieszkańców Seredniego, bowiem ich jednorodzinna wioska została wreszcie zelektryfikowana i od 07.10.2003r. cieszą się energią z sieci, choć większość gości narzeka, że Serednie jest już bliżej cywilizacji.

Karolina Smoleńska, Serednie Małe.

* - geograficznie Serednie leżą w Górach Sanocko-Turczańskich.