Wycieczkę w okolice dawnego Rabego, którą niniejszym chcielibyśmy zaproponować, rozpoczynamy w miejscowości Bystre k.Baligrodu. Bystre to niewielka miejscowość przy trasie obwodnicy, pomiędzy Baligrodem, a Kołonicami. Obecnie typowo letniskowa osada - sporo ośrodków, domków letniskowych i innych kwater.

Zakład Górniczy Rabe.
foto: Piotr Szechyński

Mniej więcej przy końcu Bystrego (w kieruku Baligrodu) odszukujemy po lewej stronie drogi most przez potok Jabłonka, który kawałek dalej przechodzi w Hoczewkę i skręcamy w drogę na most. Obok jeden z dużych ośrodków wczasowych, za nim wzgórze Dzidowa z widoczną charakterystyczną przecinką leśną, którą wypełnia wyciąg narciarski. Na lekkim zakręcie, po naszej prawej stronie, kilkadziesiąt metrów za mostkiem znajduje się pamiątkowy głaz z cytatem z "Trzy po trzy" A. Fredry:
"Za Baligrodem granica świata. Wjeżdża się jak w czarne gardło, droga i rzeka to jedno i to samo, a wokół wznoszą się czarne ściany jodeł i smreków".

Kierujemy się prosto wspomnianą drogą, omijając lekkim łukiem w/w ośrodek, basen, a chwilę potem korty tenisowe (asfalt). Droga lekko podchodzi teraz pod górę i po prawej stronie zostawiamy dwa kolejne ośrodki z domkami letniskowymi. W tym miejscu kończy się Bystre.

Zwalone drzewo, rez."Gołoborze".
foto: Piotr Szechyński

Droga idzie teraz łagodnie, wzdłuż rozległej polany po lewej, oraz zalesionych zboczy po prawej stronie. Po kilkuset metrach przechodzimy mostek na Rabiańskim Potoku i dochodzimy do leśniczówki, która znajduje się po lewej stronie drogi. Jest to obecnie w zasadzie jedyne zabudowanie na terenie dawnej wsi Rabe, gdzie właśnie się znaleźliśmy. Po chwili spotkamy skrzyżowanie - odchodząca w lewo droga prowadzi do Zakładu Górniczego Rabe. Mijamy szlaban, oraz tablicę z zakazam ruchu i lekko pod górę kierujemy się w kierunku kamieniołomu. Po kilku minutach, będzie można dostrzec tablicę informacyjną oznajmiającą, że przylegające do drogi wzgórze po jej prawej stronie to Gołoborze, oraz utworzony tu rezerwat o tej samej nazwie. Z tego miejsca odchodzi wyznakowana przez Nadleśnictwo Baligród i oznaczona kolorem niebieskim ścieżka przyrodnicza przez rezerwat "Gołoborze". Zanim jednak tu wejdziemy, proponujemy podejść jeszcze kilkaset metrów dalej drogą, aby zobaczyć kamieniołom. Nie tylko zresztą ze względu na sam kamieniołom, ale przed wszystkim z tego powodu, iż od strony kamieniołomu doskonale widoczne jest wzgórze Gołoborze - niczym wielki, usypany z kamieni i porośnięty dosć rzadkim z tej strony lasem, kopiec. Jeśli zdecydujemy się na wejście do kamieniołomu, który na pewno jest bardzo ciekawym, choćby ze względu na kolor skał miejscem, nie zapominamy o daleko posunietej ostrożności. Przez cały teren kamieniołomu przechodzi droga, można nią podejść na nieco wyższy poziom kamieniołomu. W żadnym wypadku nie należy zbliżać się zbytnio do krawędzi drogi, oraz nie podchodzić do ścian kamieniołomu - tu w każdej chwili może się coś obsypać.

Choroby drzew, rez."Gołoborze".
foto: Piotr Szechyński

Po obejrzeniu kamieniołomu, wracamy do początku ścieżki prowadzącej do rezerwatu "Gołoborze", o pow. 13,24 ha, który jest naturalnym głazowiskiem piaskowców istebniańskich nad Rabiańskim potokiem, ze zbiorowiskiem roślinności naskalnej, oraz rzadkimi minerałami. Rezerwat utworzono w roku 1969, a z tablicy informacyjnej na miejscu możemy wyczytać między innymi, iż zamieszkuje go 18 gatunków roślin objętych ochroną gatunkową (m.in. tojad mołdawski, parzydło leśne, ciemiężnica zielona, widłaki), oraz grupa porostów i mszaków licznie porastających zagłębienia skalne. Występują tu także czerwone kryształy kwarcu - wzdłuż spękań budującego "Gołoborze" piaskowca.

Cała ścieżka ma ok.350 metrów długości i rozwidla się - wychodząc na górę Gołoborza, trzeba będzie się wrócić z powrotem do "skrzyżowania" ścieżki i iść nią dalej.

Gołoborze - naturalne rumowisko skalne.
foto: Piotr Szechyński

W tym miejscu należą się słowa uznania dla Nadleśnictwa Baligród, które ścieżkę te przygotowało. Mamy w Bieszczadach do czynienia z wieloma ścieżkami dydaktyczno-przyrodniczymi i historycznymi, jednak dydaktyczność ścieżki wiąże się z odpowiednim jej przygotowaniem - nie wystarczy umieścić jednej tablicy i nazwać ścieżkę dydaktyczną - jej rola dydaktyczna będzie w tym wypadku bardzo mizerna. Natomiast w rezerwacie "Gołoborze" mamy naszym zdaniem przykład, jak należy to zrobić poprawnie i ciekawie. Mamy tu tablicę informacyjną z mapką i opisem całego rezerwatu, kosze na śmieci na początku i na końcu ścieżki, ale przede wszystkim bardzo dużo mniejszych, rozstawionych miejscami nawet co parę metrów tabliczek informujących m.in. jakie rośliny występują w danym miejscu, jak nazywa się dane drzewo czy krzew, jakie zwierzeta i owady żyją w zwalonym pniu, pokazano w ten sposób również niektóre choroby porastających teren drzew. Tabliczek jest dużo i doskonale na konkretnym przykładzie pokazują daną potencjalną ciekawostkę. Tablice ustawione są nie tylko na terenie rezerwatu - można je spotkać także przy drodze do Rabego. Jedyny minus ścieżki jaki dostrzegamy, to fakt, iż nie udało się jej "zapętlić". Niestety moment wymuszenia na turystach podejścia pod "Gołoborze" i następnie powrót do tej samej ścieżki, powoduje, że nie wszyscy potrafią uszanować ten piękny rezerwat (można podejsc tylko kawałek, nie ma możliwości wejścia na szczyt Kamiennej Góry). Podczas, ostatniego pobytu, również spotkaliśmy turystów schodzących z Gołoborza do kamieniołomu "na przełaj".

Źródło "Anna", powiększ tablicę.
foto: Piotr Szechyński

Przechodząc całą ścieżkę, dochodzimy do żelaznego mostku nad Rabiańskim potokiem (Riabym), przechodzimy go i wychodzimy na drogę - tę samą, którą przyszliśmy z Bystrego. Tuż przy mostku znajduje się studnia, obok tablica informująca o znajdującym się tu źródle "Anna" z analizą fizykochemiczną zawartości wody. Jest to jedno z dwóch taki źródeł w Polsce (drugie jest w Kudowie). Zawarte w źródle wody są niezwykle użytecze w leczeniu wielu chorób, między innymi schorzeń serca. Woda została zaklasyfikowana do klasy czystości Ia - to jest najwyższej. W pobliżu rezerwatu znajduje się również stara sztolnia, długości 13m.

Idać dalej dochodzimy do zakrętu drogi. Po lewej będzie kolejny stalowy mostek nad potokiem. Warto przejść i podejść ok. 200m leśną drogą - dotrzemy w ten sposób do kapliczki z cudownym źródełkiem w miejscu zwanym Synarewo. Więcej na temat kapliczki: » Synarewo - kapliczka

Dawne Rabe.
foto: Piotr Szechyński

Po powrocie do drogi można kontynuować marsz - teraz dochodzimy do Zakładu Przerobu Kamienia, robi się tu drogowy tłuczeń. Obok skrzyżowanie. Droga w prawo prowadzi do Jeziorka Bobrowego. Natomiast idąc prosto dotrzemy na tereny dawnej wsi Rabe. Ok. 200m przed pierwszym wypałem, po prawej stronie drogi będzie pamiątkowy krzyż a obok kilka fundamentów dawnych domów. Napis na krzyżu głosi, iż został postawiony na pamiątkę wydarzenia z wigilii roku 1936, kiedy to z rąk rabskich bandytów zgineło 5 osób rodziny Wołkowyjskich.

Kierujemy się teraz z powrotem, wzdłuż Rabiańskiego. Mijamy drogę którą poszliśmy do kamieniołomu Rabe oraz leśniczówkę. Jeśli dysponujemy jeszcze odrobiną czasu, skręcamy w pierwszą drogę w lewo - będzie tu stać tablica informująca, że za chwilę wejdziemy na teren Odkrywkowego Zakładu Górniczego Huczwice. Jest także napis informujący o zakazie wstępu na teren kamieniołomu.

Rozwidlenie ścieżki, rez."Gołoborze".
foto: Piotr Szechyński

Sam kamieniołom znajduje się kilkaset metrów dalej, za zakrętem. Jeśli już koniecznie chcemy wejść na teren tego kamieniołomu pomimo zakazu (zakład jest nieczynny), poruszamy się z dużą rozwagą. Huczwice, to w przeciwieństwie do kamieniołomu Rabe jedna bardzo wysoka ściana, do której pod żadnym pozorem nie należy się zbliżać. Co chwilę spadają tu mniejsze i większe odłamki skalne, sprzyja temu strome zbocze, oraz sama budowa geologiczna - kawałki spadają samoczynnie, pociągając za sobą kolejne. Nawet niewielki kamyczek (bo takie zazwyczaj się odrywają) spadając z tej wysokości, może zagrozić naszemu zdrowiu. W roku 2005 udostępniona została ścieżka przyrodniczo-geologiczna z której można podziwiać ten kamieniołom.
Pełny opis: » Huczwice - ścieżka

Do Bystrego, skąd rozpoczęliśmy wycieczkę wracamy ta samą drogą. Trasa ta (z wyjątkiem rez."Gołoborze") doskonale nadaje się również na wycieczkę rowerową. Droga, którą przyszliśmy przechodzi przez Przełęcz Żebrak i dochodzi do trasy obwodnicy w Woli Michowej lub jak kto woli - na Przełęczy można odbić w prawo i zjechać do Mikowa nad Osławą.

Piotr Szechyński

Kamieniołom "Gruby" z Kamiennej Góry.
foto: Piotr Szechyński

Podejście pod Kamienną Górę, skąd widać fragmenty gołoborzy.
foto: Piotr Szechyński