|
...Twoje Bieszczady - serwis dla wszystkich którym Bieszczady w duszy grają...
home
- aktualności
- noclegi
- oferty noclegowe
- schroniska
- PTSM
- zdjęcia
- rower
- narty
- cmentarze
- bus
- jazdy konne
- księgarnia
- forum
Polecamy:
Baligród i okolice Bóbrka Buk k.Terki Bystre k.Czarnej Cisna i okolice Czarna i okolice Daszówka Glinne Jankowce Kalnica k.Baligrodu Komańcza i okolice - Mogiła - legenda - drewniany kościółek - klasztor Nazaretanek - Duszatyn - Łupków - Mików - Prełuki - Rzepedź - Smolnik nad Osławą Lutowiska Muczne i Tarnawa Niżna Myczkowce Olszanica Orelec Rajskie Sękowiec i okolice Serednie Małe Solina i okolice - bieszczadzkie zapory - rejsy po zalewie - tajemnica zatoki Stefkowa Terka Uherce Mineralne Ustrzyki Górne Wola Michowa Zatwarnica Zwierzyń Balnica Beniowa Bukowiec Caryńskie Choceń Dydiowa Dźwiniacz Górny Jawornik Jaworzec Kamionki Krywe Łokieć Łopienka - rys historyczny - Chrystus Bieszczadzki Ruskie Sianki Skorodne Sokoliki Tworylne Tyskowa Tarnawa Wyżna i Niżna Zubeńsko Żurawin Bieszczady » Cerkwie drewniane | Cerkiew w Komańczy Cerkwie w Komańczy.
Cerkiew greckokatolicka (od 1963 prawosławna) z 1802r. - nieistniejąca. Cerkiew greckokatolicka w Komańczy znajduje się (zbudowana od nowa) na niewielkim wzgórzu, zwanym dawniej przez miejscowych Pełeszuła Mirka, ok. 50m w linii prostej od szosy Komańcza - Jaśliska. Na teren obiektu prowadzi niedawno wyasfaltowana dróżka. Dojazd jest oznakowany tablicą Szlaku Architektury Drewnianej.
Cerkiew greckokatolicka, następnie prawosławna pw. Opieki Matki Bożej - nieistniejąca.
foto: Piotr Szechyński. Był to obiekt w całości drewniany, pochodzący z roku 1802, wybudowany na miejscu wcześniejszej cerkwi, którą również strawił pożar 2 lata wcześniej. Cerkiew została konsekrowana w roku 1805, jako cerkiew greckokatolicka. Odebrano ja grekokatolikom w roku 1961 i przekazano prawosławnym (oficjalnie w 1963) - wówczas przyjęła wezwanie Opieki Matki Bożej (Opieki Bogurodzicy). Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego z 1880 roku wymienia: "Na 819 mieszkańców jest 725 gr.kat reszta rzym-kat. i izraelici. Wyposażenie parocha składa się z 200 m.r. (mórg) w ogóle. Parafia należy do dyec. przemyskiej, dek. jaśliskiego i ma z dołączonemi 2-ma cerkwiami w Czystohorbach i Dołżycy 1866 gr.-kat, 30 rzym.-kat i 69 izrael." Po zmianach ustrojowych w kraju nie została zwrócona prawowitym właścicielom.
Cerkiew (wówczas) prawosławna w Komańczy. Stan na sierpień 2006.
foto: Piotr Szechyński. Obok znajduje się dzwonnica z 1834 roku, o konstrukcji słupowej, zwieńczona ośmioboczną wieżyczką na dachu namiotowym - "ściany" w dolnej części wypełnione częściowo kamieniem - stanowiąca jednocześnie bramę oraz kilka zachowanych nagrobków dawnego cmentarza przycerkiewnego z końca XIX wieku. Nowszy oraz obecny cmentarz znajduje się na tyłach terenu. Komaniecka cerkiew była najczęściej wymieniana jako jedna z trzech zachowanych cerkwi w stylu wschodnio- łemkowskim. Uściślając należałoby jednak przyjąć, że zachowanych cerkwi w stylu wschodniołemkowskim wraz z Komańczą (czyli do 2006r.) było na tym terenie (szeroko rozumianym pograniczu Beskidu Niskiego i Bieszczadów) 6: Komańcza, Rzepedź, Turzańsk, Szczawne, Radoszyce, Wisłok Wielki. Stosując bardziej adekwatny podział zaliczamy w/w obiekty do typu północnowschodniego cerkwi łemkowksiej dzielącego się na dwa warianty: wieżowy i bezwieżowy (wg R. Brykowskiego). Wariant wieżowy cerkwi północnowschodniej posiada niewysoką wieżę nad zachodnią częścią (tj. nad przedsionkiem lub babińcem), natomiast wariant bezwieżowy posiada zwieńczenia w formie baniastych hełmów nad każdą z części cerkwi.
Ikony rzędu Deesis. Stan na 08/2006.foto: Piotr Szechyński. Do wariantu wieżowego zaliczamy zatem: Radoszyce, Szczawne i Wisłok Wielki, natomiast do bezwieżowego Komańczę, Rzepedź i Turzańsk (tzw. grupa osławicka). Wychodząc dopiero z tego założenia, można przyjąć że obecnie zachowały się tylko 2 cerkwie w typie północnowschodnim w wariancie bezwieżowym: Rzepedź i Turzańsk, różniące się jednak wydatnie zarówno od komanieckiej, jak i od siebie nawzajem, gdyż każda z cerkwi jest na swój sposób unikatowa i niepowtarzalna. W cerkwi znajdował się czterostrefowy ikonostas z 1832 roku pochodzący ze wsi Wołosianka z rejonu Przełęczy Użockiej autorstwa Aftanazego Ruzyłowicza (przemalowywany w 1934r.) oraz ołtarz fundacji Grzegorza Dido z 1803 roku a także ołtarzyk boczny z końca XVIIw i fragmenty ikonostasów i ołtarzy z innych cerkwi - m.in. z nieistniejącej cerkwi w pobliskiej Dołżycy - wszystkie spłoneły podczas pożaru a ponadto m.in. sporo cennych starodruków, chorągwie procesyjne, stanowiące element ikonostasu ażurowe wrota carskie oraz wrota diakońskie, solea - próg podwyższenia przed ikonostasem - który w Komańczy był ozdobnie wykończony (polichromowany), polichromie na ścianach i kopułach, ława kolatorska z XIXw.
Wejście z przedsionka. Stan na 08/2006.foto: Piotr Szechyński. Cerkiew w Komańczy pierwotnie była trójdzielna (babiniec, nawa i prezbiterium). Każda z tych części zamknięta kopułą, zwieńczenie stanowiły ośmioboczne wieżyczki (cebulaste hełmy) o różnych wymiarach. W okresie późniejszym dobudowano najpierw zakrystię (1836r.) a następnie niewielki przedsionek przy wejściu do babińca nakryty dachem pulpitowym. Plan cerkwi wydłużony: najszersza jej część - nawa - na planie kwadratu, pozostałe na planie prostokąta. Całość stała na podmurówce z kamienia łamanego. Nad dobudowaną zakrystią (w osi cerkwi; od wschodu) umieszczono cebulastą wieżyczkę ze ślepą latarnią (tzw. latarnia pozorna; pseudolatarnia), stąd komaniecka cerkiew miała ich cztery. Wszystkie dachy kryte blachą, którą położono częściowo podczas remontu w 1919 roku a dokończono w 1955 roku. Pierwotnie cerkiew kryta była gontem i wszystko wskazuje na to, że obiekt zrekonstruowany również będzie miał pokrycie zgodne ze stanem wcześniejszym - przy czym warto dodać, że powrót do gontów był planowany już wcześniej, niezależnie od pożaru. Dach o jednej kalenicy, nad zakrystią i babińcem opada trzema połaciami. Nad nawą dach brogowy, w górnej partii wielopołaciowy, o wybrzuszonych połaciach. Ściany oszalowane pionowo z listwowaniem, z gontowym fartuchem osłaniającym podwaliny.
Odbudowana cerkiew oraz odnowiona dzwonnica. Stan na listopad 2009.foto: Piotr Szechyński. Gzymsy podokapowe profilowane, wokół zakrystii, prezbiterium, nawy i babińca zdwojone. Otwory okienne i drzwiowe prostokątne. Wewnątrz sklepienia zwierciadlane, nad nawą i babińcem ośmiopolowe a w przedsionku sufit z desek. Prezbiterium wydzielone ikonostasem. W cerkwi znajdował się również chór - nadwieszony. Cerkiew ta była wielokrotnie remontowana, m.in. w roku 1919, 1934, 1955, 1970. W ostatnich latach również wykonano przy cerkwi szereg prac remontowych. Komaniecka cerkiew spłonęła 13.09.2006. Z pożaru ocalała dzwonnica, krzyż stojący obok cerkwi oraz fragment przedsionka. Została odbudowana / zrekonstruowana końcem roku 2008. Obecnie trwaja prace wykończeniowe. Więcej o pożarze oraz zdjęcia z pogorzeliska:
» Pożar cerkwi w Komańczy Parafia otrzymała pierwszą nagrodę od Ford Motor Company w dziedzinie Ochrony Środowiska i Dziedzictwa Kulturowego na realizację projektu "Prace zabezpieczająco-konserwatorskie drewnianej parafialnej cerkwi prawosławnej w Komańczy". Pieniądze zostały przeznaczone głównie na remont dachu, który w roku 2001 został uszkodzony przez zwalone drzewo. Poniżej dyplom od firmy Ford:
Dyplom od firmy Ford MC, wisiał w przedsionku cerkwi.foto: Piotr Szechyński.
Podczas odbudowy cerkwi w Komańczy.foto: Piotr Szechyński.
Stan na 1 grudnia 2009.foto: Piotr Szechyński. Zobacz także: » Zdjęcia starej oraz odbudowanej cerkwi
Na zdjęciach od lewej (sierpień 2006): Drugą z komanieckich cerkwi jest murowano-drewniany obiekt z roku 1988. Stoi ona tuż przy szosie, 300m bliżej (patrząc od skrzyżowania) niż cerkiew poprzednia.
Cerkiew greckokatolicka.foto: Piotr Szechyński. Jak łatwo obliczyć, ma ona zatem dopiero dwadzieścia kilka lat, jednak ciekawostką jest to, iż jest to pierwsza konsekrowana w powojennej Polsce cerkiew. Cerkiew jest drewniano-murowana. Na kamiennej podmurówce, ustawiono rekonstrukcję drewnianej cerkwi ze wsi Dudyńce w okolicach Sanoka. Teren wokół cerkwi bardzo zadbany. Obok tablica informacyjna z dokładnym opisem dziejów parafii. Sama cerkiew otwarta jest na ogół dla zwiedzających.
Obiekt prezentuje się bardzo ciekawie - warto obejrzeć. Na miejscu do kupienia albumy,
oraz foldery z historią i zdjęciami cerkwi, oraz regionu. Parafia skupia obecnie około
80 rodzin, głównie z Komańczy. opracowanie, zdjęcia: Piotr Szechyński
Literatura: Noclegi Schroniska Schroniska PTSM Studenckie bazy namiotowe Harcerskie bazy i hoteliki Mapy Bieszczadów - recenzje Mapy wycinkowe - recenzje Mapa Bieszczadów Przewodniki Aktualności wydawnicze Wyciągi narciarskie Szlaki turystyczne Czasy przejść Ścieżki przyrodnicze Z psem w Bieszczady Jazdy konne Jaskinie Muzea Regulamin BdPN Punkty kasowe BdPN Informacja turystyczna Kolejka wąskotorowa - wrażenia z jazdy - rozkład jazdy kolejki Przewodnicy Przewoźnicy (Bus) Służba zdrowia Przejścia graniczne Tabory doliną Osławy Bieszczadzkie szybowiska Geocaching Zdjęcie satelitarne Spływ Sanem Trochę historii Podział (granice) Losy bieszczadzkiej ludności Ukraińska Powstańcza Armia K.Wojtyła w Bieszczadach Nie tylko Wysokie Bieszczady pół wieku temu Różne plany rozwoju Sieć wodna Ikonostas O ikonie słów kilka Bieszczady w filmie Polowanie w Bieszczadach Na wyniosłych połoninach BPN Niespodzianki pomników przyrody Olsza zielona Cerkwie drewniane w Bieszczadach Cerkwie murowane Dawne cmentarze, cerkwie i miejsca po cerkwi Kapliczki w Bieszczadach Cmentarze wojskowe w Komańczy Cmentarz wojenny w Lesku Kirkut w Lutowiskach Kirkut w Woli Michowej Kirkut w Baligrodzie Cmentarze ewangelickie Bandrów i Stebnik (Steinfels); cm. gr.kat. w Stebniku Obelisk i cmentarz UPA Bukowiec - Sianki - Źr. Sanu Tarnawa N. - Dźwiniacz G. Tarnica z Wołosatego Krzemień Bukowe Berdo Chryszczata Łopiennik Mała i Wielka Rawka Dwernik-Kamień Połonina Caryńska Połonina Wetlińska Smerek z Zatwarnicy Jasło i Okraglik Cisna - Jasło - Smerek Opołonek i Kińczyk Bukowski z Negrylowa Przysłup Caryński z Bereżek Tworylne i Krywe z Rajskiego Przysłup - Krywe Tyskowa i Radziejowa ze Stężnicy Korbania z Tyskowej Korbania z Bukowca Suliła Balnica z W.Michowej Balnica - Osadne Solinka Jodła k.Pszczelin - opis ścieżki Hylaty - ścieżka hist-przyrodnicza Huczwice - ścieżka geologiczna Komańcza - ścieżka dydaktyczna Jawornik - ścieżka Zwierzyń - Myczków, szlakiem zielonym Po ekomuzeum w krainie bobrów Dolina Potoku Zwór Wodospad Czartów Młyn Wodospad na Hylatym - duchy wodospadu Wodospad na Hulskim Wodospad Kasarda Wodospad na Olszance Młyn w Hulskiem Sine Wiry Chmielowe kaskady Nasiczniański Potok Jeziorka Duszatyńskie Jeziorko Bobrowe Grota w Rosolinie Rezerwat "Hulskie" Rezerwat "Gołoborze" Rezerwat "Przełom Osławy" Torfowisko "Wołosate" Dziewiętnastka; pkt. widokowy Przełęcz Wyżna; pkt. widokowy Góry Słonne; pkt. widokowy Most wiszący w Dwerniczku XIX-wieczny most kolejki Radoszyckie źródełko - legenda o źródełku Kamień leski Skałki Myczkowieckie MBL Sanok CKE Myczkowce; miniatury cerkwi Sanktuarium w Jasieniu Klasztor w Zagórzu Nowe rezerwaty Osobliwości rezerwatów Rezerwaty Gór Słonnych Ekomuzeum Hołe Pomnik Tołhaja Trasy rowerowe Trasy samochodowe Stan dróg w Bieszczadach Parkingi Piekiełko w Dwerniku Galeria Barak w Czarnej Zdzisław Pękalski R. Szociński - Wiatrem z połonin Z. Beksiński - artysta z Sanoka Ekomuzeum - co to jest? Ostatnia salwa drewnianej artylerii, czyli o bitwie pod Komańczą Spłoneła Chatka pod Obnogą Zagubieni w górach - Łopienka lat 70/80 100-lecie J. Duszatyńskich VII odpust w Łopience VI odpust w Łopience Akcja GOPR - lipiec 2007 II Złaz Zakapiorski Madonny bieszczadzkie Obelisk Puszcz Imperatora Śladem Niedźwiedzia 2007 Śladem Niedźwiedzia 2006 Karpacki Jarmark Turystyczny Wystawa bożonarodzeniowa w Sanoku Architektura sakralna - malarstwo; wystawa "Chata Socjologa" znowu na Otrycie 1st Polish Pentax Day - Smerek'2004 Wieczór świętojański z książką 30-lecie Chaty Socjologa Otryt'2003 Wernisaż fotografiiG. Kowalewicza, OIE Lutowiska'2002 "Szusuj, tańcz i krzycz" - Bystre'2004 Zima na drogach 2005 I KIMB - Dwernik 2002 Projekt Rozłucz Jasienica Zamkowa Stara Sól Bieszczady Wschodnie - relacja z wyjazdu 2005 Czarnohora, relacja z wyjazdu 2006 Mapa serwisu Polityka prywatności
© Twoje Bieszczady / Bieszczady Serwis 2001-2010.
|