Balnica to nieistniejąca wieś nad potokiem Balnica w południowej części Bieszczadów, która znajdowała się na południe od Maniowa i szosy Cisna - Komańcza a sięgała niemal do granicy ze Słowacją.

Kapliczka w Balnicy.
foto: J. Milczanowska

Bardzo skąpa jest wzmianka o Balnicy w "Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich" z 1880 roku. Słownik ów podaje:
"Balnica, wś, pow. Lisko, o 6 kil od st.p. Wola Michowa, w parafii gr. Katol. Maniów."

Więcej informacji słownik ów podaje natomiast o potoku Balniczka (mając na mysli prawdopodobnie potok Balnica), a mianowicie: "Balniczka, potok także balnickim zwany, w obrębie gminy Balnicy w Galicyi. Wypływa pod grzbietem Beskidu lesistego, na samej granicy Galicyi z Węgrami, na polanie Bubnin zwanej, płynie w kierunku północnym przez wieś Balnicę, przybierając liczne potoki górskie, spływające z Beskidu tak od wschodu, jak zachodu, i po 3/4 milowym biegu uchodzi w obrębie gminy Maniowa z lewego brzegu do potoku Osławy." Tyle w/w słownik.

Źródełko w Balnicy.
foto: J. Milczanowska

W 1549 roku zostały wydane przez starostę, Piotra Zborowskiego przywileje lokacyjne wsi Balnicy i Zubeńska. Pierwszy z przywilejów otrzymał 25 kwietnia Stecz, syn kniazia z Woli Michowej. Jednak osiedlenie tych wsi nastąpiło nieco później, po 1549 roku. Lustracja z 1565r. tak opisuje warunki, w jakich powstały te wsie:
"Bannica wieś - wieś tę anno Domini 1549 począł zasadzać niejaki Iwan Steczowicz, nad potokiem Bannica rzeczonem, pod górą Beskiedem, przy wielkim lesie, w której na ten czas jest gospodarzów osiadłych ab. Anno Domini 1561 siedm, którzy wymierzywszy sobie łanów pięć, poczęli je kopać nie dawno a iż wielkie i gęste lasy mają, tedy ich też mało wykopali. Żadnej dani nie dawają, bo jeszcze mają swobody ad decursum lat dwanaście". Balnica lokowana była na prawie wołoskim.

Krzyż.
foto: J. Milczanowska

Całą ludność wysiedlono po roku 1945. Dziś pozostała tylko malownicza dolina, pozostałosci przycerkiewnego cmentarza i kapliczka nad cudownym źródełkiem. Balnickie źródełko nie jest jedynym cudownym źródełkiem w Bieszczadach. Ale to z nim wiązana jest piękna legenda. W kapliczce od roku 2008 znajduje się obraz Matki Bożej Opiekunki Lasu, wykonany przez Zdzisława Pękalskiego.

Przy stacji w Balnicy do 21.12.2007 działało przejście graniczne turystyczne dla pieszych i rowerów - obecnie po wejściu Polski i Słowacji do strefy Schengen przejście nie ma zastosowania. Tereny wsi są piękne, malownicze i raczej odludne. Warto się tam wybrać. Balnicę można polecić wszystkim, którzy w Bieszczadach szukają samotności i ucieczki przed zgiełkiem i gwarem.

25 kwietnia 2006 roku na terenie wsi Balnica wykopany został dzwon - prawdopodobnie pochodzący z miejscowej dzwonnicy. Wielki - 625 kilogramowy - zabytek został znaleziony przez M. Gosztyłę z Radoszyc. Wykopali go pracownicy Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, gdzie został zabrany i znajduje się do chwili obecnej.

Fotorelacja z wykopania dzwonu znajduje się w serwisie Okolice Komańczy i Woli Michowej:
» Dzwon z Balnicy - fotoreportaż
Więcej na temat dzwonu: » Komu zabije dzwon?

Na zdjęciach od lewej: kapliczka w Balnicy, cudowne źródełko, krzyż, stacyjka.

opracowanie oraz zdjęcia: J. Milczanowska

Literatura:

"Osadnictwo Ziemi Sanockiej w latach 1340-1650" Adam Fastnacht - Wrocław 1962,
"Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich" W-wa 1880,
Informacje własne.

Zobacz także:
» Balnica szlakiem żółtym z Woli Michowej
» Obraz Matki Bożej Opiekunki Lasu
» mapę WIG z roku 1938: Łupków (pas 52 słup 34), która uwzględnia również Balnicę