Caryńskie - wieś u podnóża Połoniny Caryńskiej, nad potokiem Caryńczyk. Lokowana przed rokiem 1620 w dobrach rodziny Kmitów. Inne źródła podają jako datę powstania wsi początek XVIw, kiedy to jej właścicielką miała być wojewodzianka mścisławska Helena Kiszkowa.

Historyczna zabudowa wsi Caryńskie.
źródło: tablica BdPN

Nazwa osady pochodzi od rumuńskiego słowa carina, oznaczającego pole uprawne, łąkę, pastwisko. Od nazwy wsi wywodzi się nazwa Połoniny Caryńskiej. Właściciele osady zmieniali się, jednak miało to niewielki wpływ na rytm życia wsi. Mieszkańcy gospodarowali tu tak, jak ich przodkowie, znajdując się w swojego rodzaju izolacji.

Centrum życia osady stanowiła drewniana, trójdzielna cerkiew greckokatolicka p.w. św. Wielkiego Męczennika Dymitra, zbudowana w stylu bojkowskim w roku 1777 (podaje się też daty 1775 i 1778). Przy cerkwi istniała również drewniana kaplica kultowa, zastąpiona następnie murowaną. Świątynia ta była lokalnym centrum kultu Jana Chrzciciela. Do Caryńskiego w dzień odpustu, podążali wierni z okolicznych wsi, a w uroczystościach religijnych brało udział nawet kilka tysięcy osób.

Ruiny kaplicy św. Jana.
foto: Piotr Szechyński

Po zakończeniu II wojny światowej, położenie wsi spowodowało, że stacjonowały tu różne oddziały UPA. W maju 1946 roku, wszyscy mieszkańcy zostali wysiedleni do ZSRR, a zabudowania wsi wraz z cerkwią spalone.

Dziś jedynym w miarę dobrze zachowanym świadectwem tamtych czasów, dostępnym dla turysty, są ruiny murowanej kaplicy św. Jana oraz cmentarz z kilkoma nagrobkami. Widoczne są również resztki podmurówki dawnej cerkwi. Ok. 200m na wschód od cerkwi, zachował się również krzyż z roku 1911 z inskrypcją: "Wsehda na Boha upowaj, a Win w neszczastju tobi dopomoże" - Żertwowaw Petro Minko 1911, co znaczy "Zawsze na Boga zdaj się, a On w nieszczęściu tobie dopomoże" - ofiarował Petro Minko w 1911r. Z innych śladów przeszłości, można natrafić w różnych częściach doliny na fundamenty budynków, resztki piwnic, studnie czy zdziczałe drzewa owocowe. Mniej widoczne są pozostałości młyna rodziny Rapaczów, znajdujące się w górnej części dawnej zabudowy.
Zdjęcia cmentarza: » Cmentarz w Caryńskiem

Do Caryńskiego możemy dostać się następującymi trasami:

Pieszo: ścieżką historyczno-przyrodniczą "Przysłup Caryński - Krywe nad Sanem", oznakowaną kolorem czerwonym, następnie ścieżką do dawnej wsi oznakowanej kolorem żółtym. Czas dojścia:

• Przysłup Caryński (785m n.p.m) - Caryńskie: ok. ½ h,
• Nasiczne - Caryńskie: ok. 1 h,

Rowerem: ścieżką rowerową, oznakowaną kolorem czerwonym (fragment szlaku szwejkowskiego R-63) z Bereżek przez przełęcz Przysłup Caryński, lub od strony przeciwnej: z szosy Dwernik - Nasiczne.

• Nasiczne - Caryńskie, szutrówką: 3,9km,
• Bereżki - Caryńskie, przez Przysłup Caryński, ścieżka leśna: 3,1km (w tym odcinek ekstremalny Bereżki - przełęcz Przysłup Caryński: 2,1km).

Piotr Szechyński

Wykorzystano opis osady z tablicy inf. na terenie wsi.

Miejsce po cerkwi w Caryńskiem
foto: P. Szechyński